Những địa chỉ cần thiết

Mới đây, Đài Truyền hình Việt Nam (VTV1) trong chương trình thời sự có phát bản tin cùng hình ảnh một số di tích lịch sử, truyền thống cách mạng, văn hóa (gọi chung là di tích văn hóa - DTVH) không được đầu tư, tu sửa, có điểm gần như hoang phế, có điểm tổ chức sơ sài rất ít thông tin. Cách đây cũng không lâu, trên Báo Sài Gòn Giải Phóng có bài điều tra nêu vấn đề đầu tư, khai thác các DTVH và khẳng định: Các di tích lịch sử, văn hóa là một đặc trưng biểu tượng của văn hóa dân tộc và là một động lực để phát triển kinh tế - xã hội, phát triển văn hóa.

Thực tế cho thấy văn hóa vừa là mục tiêu vừa là động lực cho sự phát triển. Do vậy, vấn đề đầu tư, khai thác các di sản, DTVH luôn có tính thời sự. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng với sức mạnh vũ bão của các tập đoàn kinh tế đa quốc gia, sự xâm nhập văn hóa của các nền kinh tế lớn, không một quốc gia nào không có ý thức bảo vệ bản sắc văn hóa của dân tộc mình.

Một dân tộc liệu có thể coi là tồn tại khi không có bản sắc văn hóa của riêng mình?

Người Việt Nam chúng ta từ khi lập nước đã có ý thức sâu sắc và ý chí mạnh mẽ bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa của mình. Từ khi ra đời cho đến nay, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, chiến tranh hay hòa bình, Đảng ta cũng đặt vấn đề bảo vệ và phát triển các giá trị văn hóa dân tộc lên hàng đầu.

Chính vì vậy, ở tầm mức quốc gia và từng địa phương đã đầu tư rất nhiều công sức, tiền bạc trong việc trùng tu, khôi phục, bảo vệ, nâng cấp các DTVH. Giá trị các DTVH được phát huy, quảng bá hình ảnh và góp phần nâng cao vị thế nước ta trong cộng đồng quốc tế. Không chỉ có giá trị cao về chính trị, văn hóa, các DTVH còn chứa đựng giá trị kinh tế rất lớn. Các DTVH góp phần rất quan trọng để phát triển du lịch.

Tuy nhiên, việc đầu tư các DTVH xem ra chưa tương xứng với thực chất. Vấn đề không phải là tiền bạc. Có nhiều DTVH đầu tư rất nhiều tiền nhưng khi được tu bổ sửa chữa lại mất đi bản sắc của di tích. Kiến thức về lịch sử về văn hóa đã bị xem nhẹ khi trùng tu, tu sửa. Người ta đã tước bỏ những thông tin trong di tích để thay vào đó những màu sắc màu mè không có giá trị gì hết. Cách trùng tu, tu sửa như vậy không khác gì việc xóa bỏ di tích.

Tại phiên họp lần thứ 18 của UBTV Quốc hội (ngày 20-3), trong phần chất vấn Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL, vấn đề xuống cấp các DTVH đã được nêu ra.

Hy vọng, trong thời gian tới Bộ VH-TT-DL có những giải pháp, những kế hoạch khả thi để đưa các DTVH vào đời sống, nâng cao các giá trị của DTVH. Dù quy hoạch, dù định hình định lượng thế nào, nhất thiết phải xây dựng các DTVH Việt Nam phải là những địa chỉ cần thiết trong cuộc sống và sự phát triển, những địa chỉ học tập của học sinh, sinh viên, của giới trẻ và mọi tầng lớp người dân Việt Nam, những địa chỉ hấp dẫn du khách nước ngoài. Muốn vậy, hàm lượng thông tin ở các DTVH phải cao. Không thể khác được.

TRẦN VĂN