Tăng giá: mức sinh hoạt của người dân sụt giảm 1/3?
Kết quả nghiên cứu đã đưa ra một số phát hiện chính. Thứ nhất, lạm phát và tăng giá trong thời gian qua đã khiến mức sinh hoạt của người dân có thể bị sụt giảm tới 1/3. Mức độ hưởng lợi của người nghèo với tư cách là nhà sản xuất không rõ nét (điều này khác với các nghiên cứu của một số tổ chức quốc tế chỉ ra trước đó, cho rằng người nông dân được hưởng lợi do giá lương thực, thực phẩm tăng cao).
Bởi lẽ trong cùng thời gian đó, họ phải gánh chịu mức tăng giá vật tư và các chi phí sản xuất khác. Thứ hai, chưa có bằng chứng rõ rệt cho thấy việc giảm sút lao động do các DN bị rơi vào hoàn cảnh khó khăn đã tác động đến người nghèo.
Còn khá sớm để có những bằng chứng về mức độ ảnh hưởng dây chuyền như vậy. Thậm chí, một số khảo sát lại cho thấy, tại Quảng Ngãi, người lao động còn dễ tìm việc làm hơn từ dự án Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng dự báo, tới đây vấn đề việc làm sẽ gặp khó khăn do tác động trễ của lạm phát, cũng như tác động từ suy giảm kinh tế. Thứ ba, các biện pháp hỗ trợ cho người nghèo khá mờ nhạt, nhất là ở các địa phương.
Cụ thể một số chương trình hỗ trợ, như hỗ trợ xăng dầu cho ngư dân chưa thực sự hướng đến người nghèo; hỗ trợ với đơn giá cũ, không tính đến yếu tố trượt giá (xây nhà cho người nghèo vẫn theo đơn giá cũ)… khiến cho hiệu quả hỗ trợ thấp đi.
Đặc biệt, theo TS Vũ Quốc Huy, trong khi người nghèo bị thua thiệt nhiều do tăng giá, thì họ không có được những hỗ trợ kịp thời trong lúc khó khăn. “Ở địa phương, có những hộ cận nghèo khi tăng giá bị rơi vào hộ nghèo, nhưng không được hỗ trợ ngay, vì còn phải đợi đến cuối kỳ, cuối năm mới tiến hành bình xét theo tiêu chí” - TS Huy nói.
Trên thực tế, việc hỗ trợ tiền xăng dầu cho ngư dân nhiều nơi không đúng đối tượng (đa số người nghèo có tàu đánh bắt nhỏ, gần bờ đã không được hưởng trợ cấp về xăng dầu); hoặc do quy trình thực hiện phiền hà nên tiền đến được với ngư dân cứ teo tóp dần (SGGP đã nhiều lần phản ánh). Bởi vậy, theo nhóm nghiên cứu, cần phải linh hoạt chính sách hỗ trợ người nghèo khi có những cơn sốc giá tương tự.
Cần linh hoạt “trượt giá” khi hỗ trợ
Với những phát hiện thu được từ đợt khảo sát, TS Vũ Quốc Huy thay mặt nhóm đưa ra những kiến nghị về việc thực hiện chính sách hỗ trợ người nghèo trong lạm phát, nhất là trong bối cảnh suy giảm kinh tế.
Theo đó, cần xây dựng một cơ chế “trượt giá” linh hoạt cho các chương trình hỗ trợ người nghèo, coi đó là ưu tiên số 1 trong hoàn cảnh hiện nay. Cơ chế này cũng cần được giao cho các địa phương quyết định, để dễ bề xoay xở và thực hiện trúng đối tượng.
Ngoài ra, Chính phủ cần xây dựng một cơ chế phản ứng nhanh để sớm xác định các đối tượng cần được hỗ trợ ngay, mà không cần đến một chuẩn nghèo mới. Mặt khác, cần thiết lập thử nghiệm một quỹ dự phòng ở cấp địa phương, để có thể giúp đỡ người dân một cách nhanh chóng, kịp thời trong hoàn cảnh đặc biệt (lạm phát tăng cao, suy giảm kinh tế trầm trọng...).
Cũng theo TS Vũ Quốc Huy, cách hỗ trợ người nghèo hiệu quả nhất là hỗ trợ trực tiếp cho họ để khôi phục lại sản xuất thông qua các biện pháp: giảm các loại phí, trợ cấp trực tiếp giống, vật tư có kiểm soát. Trong bối cảnh hiện nay, Chính phủ cũng cần sớm có chương trình hỗ trợ việc làm để đối phó với khả năng nền kinh tế bị giảm tốc do ảnh hưởng của lạm phát thời gian qua, cũng như ảnh hưởng suy thoái kinh tế toàn cầu.
Theo ý kiến của nhiều chuyên gia, tác động của lạm phát và của suy giảm đối với người nghèo là quá rõ ràng, nhất là trong một vài tháng gần đây.
TS Lê Đăng Doanh cho biết, trong bối cảnh sản xuất đình trệ hiện nay, người lao động bị ảnh hưởng càng làm cho tác động lên người nghèo thêm nặng nề. Vì vậy, Chính phủ càng cần phải sớm có những tính toán thích hợp để bảo đảm vấn đề an sinh xã hội (11 tháng qua, Chính phủ đã chi 20.000 tỷ đồng để thực hiện các chính sách an sinh xã hội, cao gấp 4 lần so với 2007).
Phan Thảo
0 comments:
Post a Comment